Татарские пословицы и поговорки - Регина Нагимовна Ахмадишина
Күп беләсе килгән кеше күп йокламый
Кто хочет много знать − тот долго не спит
Кешенең акылы сүзеннән билгеле
Ум человека видно по его словам
Китап − тормыш көзгесе
Книга − зеркало жизни
Күп белсәң − тиз картаерсың
Много знаешь − скоро состаришься
Китап − белем чишмәсе
Книга − источник знаний
Көче булган берне егар, белеме булган меңне егар
Сильный одного победит, а умный − тысячу
Киемеңә карап каршы алалар, акылыңа карап озаталар
По одежке встречают, по уму провожают
Белемле кеше югалмас
Человек со знаниями не пропадёт
Бүләк зур булмас, укыган кеше хур булмас
Подарок не будет большим, умный не осрамится
Белгән кеше эшли, белмәган өйрәтә
Знающий − делает, не знающий − учит
Башына тай типмәгән
В своем уме / Пока не потерял разум
Дөньяда иң изге урын − мәктәп, иң зур байлык − белем
Самое священное место на земле − школа, самое большее богатство − знания
Бүгенге көндә йомырка тавыктан да күп белә
Сегодня и яйцо знает больше курицы
Бер кешедә бер акыл, халыкта мең акыл
В человеке − один мозг, в народе − тысяча
Белмәү гаеп түгел − белергә теләмәү гаеп
Вина не в незнании, а в нежелании узнать
Беләге бар берне егар, белеме бар меңне егар
Рукастый ударит один раз, умный − тысячу
Күп укыган күп белер
С книгой поведешься − ума наберешься
Кояш җирне яктырта, уку кешене
Солнце освещает землю, ученье − человека
Керәшеннең акылы − керәле дә чыгалы
Человеческий разум − приходит и уходит
Галим белән надан аермасы − карга белән былбыл аермасы
Разница между учёным и глупцом − как между соловьём и вороной
Галим белсә сорый, надан белми дә, сорамый да
Ученый, зная − спросит, глупец и не знает, и не спрашивает
Галимнең бер көне наданның бөтен гөмеренә тора
Один день ученого, что вся жизнь глупца
Галим уйлар, надан ышаныр
Учёный подумает, глупец сразу поверит
Галим булу җиңел, әдәм булу читен
Легко стать учёным, трудно быть человеком
Аек башта − аек акыл
В трезвой голове трезвый ум
Укыган укыр, укымаган күрә сукыр
Читающий читает, нечитающий и имея глаза слеп
Ата гыйлеме белән галим булып булмый
Знаниями отца учёным не станешь
Уку кешене күзле итә
Учеба открывает человеку глаза
Белем − бәхет ачкычы
Знания − ключи от счастья
Сакал агармыйчы акыл керми
Пока борода не поседеет − ум не зайдёт
Надан кеше − сукыр тавык
Глупый человек − слепая курица
Надан кеше − яман кеше
Глупый человек − злой человек
Матурга да акыл артык булмас
Красавице и ум не помешает
Матурлык туйда кирәк, акыл көн дә кирәк
Красота нужна насвадьбе, а ум − ежедневно
Еда
Аштан олы булып булмый
Хлеб − всему голова
Ашым аш, суым су түгел
Не идет на ум ни еда, ни вода
Агылый белән тогылый
Водой не разольешь / Неразлучные друзья
Кунакны ипи − тоз, якты йөз белән каршылыйлар
Гостей хлебом − солью и приветливым лицом встречают
Майсыз коймак шумый шул
Без масла и блин не скользит
Май чүлмәге тышыннан билгеле
Масляный горшок видно сразу
Ит күрмәгәнгә үпкә тансык
Когда нет мяса и лёгкие желанны / На безрыбье и рак рыба
Тозсызны күзсез дә сизә
Пресную еду и слепой чувствует
Күпкә китсә бал да ачы
В излишке и мёд горький
Бер тарыдан ботка пешми
Из одного просяного зёрнышка каши не сваришь
Ашның тәме тоз белан, мәҗлес яме сүз белән
Блюдо вкусно солью, застолье славится беседой
Ашаган табагыңа төкермә
Не плюй в миску, из которой ешь
Үз күчтәнәч ашаган кешенең гомере озын була
Кто испробует свой гостинец, продлевает себе жизнь
Ач иманны белмәс, яшь заманны белмәс
Голодный не знает веры, молодой не знает времени
Ач тамагым − тыныч колагым
Лучше быть голодным, чем слушать упрёки
Ач хәлен тук белмәс
Сытый голодного не разумеет
Ачлыкка түзеп була, суыкка − юк
Голод выдержать можно, холод − нет
Ачның ачуы яман
Злость голодного страшна
Аш ашка − урыны башка
Для каждой пищи в желудке есть отдельное место
Ашаганда дус күп, башка төшсә берсе дә юк
За столом все друзья, но когда вы идете вниз − нет ни одного
Ашау байдан − үлем ходайдан
Еда от богача, смерть − от Бога
Ашка каршы − аш, ташка каршы − таш
Око за око, зуб за зуб
Ашны бергә пешерсәң, куе була
Вместе сваренный суп получится гуще
Ашны күрсәң кадер тот, дусны күрсәң гадел тот
В еде видь ценность, в дружбе − будь справедлив
Күгәрчен сөте генә юк
Нет только голубиного молока
Күкәй эчендәге сары кебек
Желтый словно желток
Дөнья җәе белән, коймак мае белән
Жизнь славится летом, блины − маслом
Ашым аш, суым су түгел
Не идет на ум ни еда, ни вода
Агылый белән тогылый
Водой не разольешь
Бер тарыдан ботка пешми
Из одного горошка проса каши не сваришь
Ашаган белми, тураган белә
Знает не тот, кто вкушает, а тот, кто нарезает
Сыпы (аш сайлаучы, менгел) суган ашамас, күрсә − кабыгын да куймас
Привереда на людях и лук не съест, а проголодавшись и кожуры не оставит
Природа
Ай гел болыт артында гына тормый
Луна не находится все время за тучей
Ай якты да, җылытмый
Луна светит, да не греет
Ай яктыртканда, йолдыз күренми
При луне звёзд не видно
Ай − тулгач кителә
Луна уходит в полнолуние
Аяз көндә яшен сугар
Гром ударит в ясную погоду
Җыен йолдыз җыелса да, яктылыгы айдай юк
Даже если звёзды соберутся, света как от луны не будет
Аяз көннең яшененнән курык
Бойся грозы в ясный день
Язның бер көне ел туйдыра
Один весенний день год кормит
Ләйсән суын җиде ел сакласаң да, энҗегә әверелми
Даже если хранить весеннюю воду семь лет –в жемчуг она не превратится
Ләйсән − рәхмәт яңгыры
Первый весенний дождь − дождь благодарности
